Tarot không quyết định thay bạn. Lựa chọn vẫn ở bạn. Việc của bộ bài là vẽ ra viễn cảnh, để bạn chọn khi đã nhìn rõ.

Bạn đang đứng giữa hai lối đi và cả hai đều có lý? Đó chính là lúc một trải bài Tarot có ích nhất.

Tarot không quyết định thay bạn. Lựa chọn vẫn ở bạn. Việc của bộ bài là vẽ ra viễn cảnh, để bạn chọn khi đã nhìn rõ.

Tôi là Golden Nguyễn. Tôi theo các bộ môn dự báo bằng bài tây và Tarot từ năm 2010, và đến nay đã có hơn [1.300] lần trải bài Tarot để giúp khách hàng nhìn ra lợi hại, tốt xấu, và chuẩn bị kịp thời cho tương lai gần.

Tôi xem như thế nào

Tôi kết hợp ba bộ môn, mỗi bộ môn trả lời một phần câu hỏi:

• Thần số học: khí vận chung của năm bạn đang đi qua.

• Chiêm tinh: bản đồ sao của riêng bạn, phần “mệnh”.

• Tarot: soi chiếu chính vấn đề bạn hỏi, và bạn đang đứng ở đâu so với nó.

Ba góc nhìn ghép lại cho một câu trả lời rõ hơn bất kỳ góc nào đứng riêng. Bạn sẽ cung cấp ngày, giờ, nơi sinh, câu hỏi của mình, và trực tiếp tương tác với bộ bài.

Người xưa nói: nhất mệnh, nhì vận, tam phong thủy, tứ âm đức, ngũ độc thư. Xem Tarot cùng tôi, bạn biết thêm về phần Mệnh và phần Vận để thuận theo đó mà làm. Phần còn lại vẫn là ở bạn.

Khi nào nên xem

Ba trường hợp hợp nhất:

1. Bạn đứng trước một quyết định quan trọng, giữa hai lối đi.

2. Bạn có một vấn đề đã lâu chưa có lời giải.

3. Bạn đang ở một giai đoạn bản lề, hoặc vừa qua một khủng hoảng.

Bạn cũng sẽ hợp với cách tôi dùng Tarot nếu bạn muốn một câu trả lời cụ thể (”Có” hay “Không”, “Lợi” hay “Hại”), hoặc muốn có thêm thông tin cho 6 đến 12 tháng tới về công việc, tiền bạc, tình cảm.

Hỏi sao cho đúng

Hãy hỏi điều bạn thật sự băn khoăn. Câu hỏi tốt nhất thường có dạng: “Nếu tôi chọn hướng này, chuyện sẽ ra sao? Tôi cần lường trước điều gì?” Kể cả khi bạn đã quyết, vẫn có thể hỏi như vậy để chuẩn bị kỹ hơn.

Khi nào tôi không phải người phù hợp

• Bạn cần chữa lành cảm xúc. Tarot có thể dùng để chữa lành, nhưng cách tôi dùng bài thì không. Tôi làm việc tốt nhất với người đang ở trạng thái cân bằng, muốn một dự báo rõ ràng, đúng hay sai đều kiểm chứng được.

• Bạn chỉ tò mò cho vui. Hoàn toàn bình thường, nhưng khi đó các hình thức xem miễn phí hoặc giá rẻ sẽ hợp lý hơn về tài chính.

Các gói

• Tư vấn nhanh: 1 câu hỏi cụ thể, 1 trải bài, 20 đến 30 phút. [870.000đ]

• Tư vấn chi tiết: 60 đến 90 phút. [2.600.000đ] Gồm giải bản đồ sao (khách xem lần đầu nhận thêm video tóm tắt trong 72 giờ), luận giải khí vận 12 tháng tới, một trải bài tổng quát về sự nghiệp và tình cảm, và 3 trải bài chi tiết cho 3 câu hỏi của bạn.

Mọi trải bài đều có nghi thức phù hợp để bạn tương tác trực tiếp với bộ bài.

Đặt lịch

Để đặt lịch bạn vui lòng gửi thông tin theo mẫu này, tôi sẽ liên hệ lại với bạn trong vòng 48 tiếng để giúp bạn lựa chọn gói dịch vụ phù hợp

Trong nhiều việc, thứ tự của hành động là rất quan trọng.

Như lúc đang hút thuốc lá trong công viên mà có cảm hứng học bài, mở sách vở ra ngồi ôn tập sẽ được coi là người hiếu học, cầu tiến…

Nhưng ngược lại, đang ngồi ở bàn học trong lớp mà tự nhiên ngứa ngáy rút điếu thuốc ra và hút thì lại thành ra một anh học sinh vô ý thức đáng bị kỷ luật hạ hạnh kiểm…

Video AI ở này tôi không bật lên trong lúc đọc kinh Phật, nhưng tình cờ trong lúc cười haha ngồi xem và nghe nó, tôi để ý đến lời bài hát và nhờ đó mà tìm đọc lại Kinh Kim Cang…

Giống như thiền ngữ của Thiền sư Thanh Nguyên Duy Tín thời Tống nói:

“Hồi 30 năm trước, khi lão tăng còn chưa tham thiền, thấy núi là núi, thấy sông là sông.

Về sau, gặp được thiện tri thức, có chỗ hội nhập, thấy núi không là núi, thấy sông không là sông.

Bây giờ được chỗ dứt sạch, thấy núi chỉ là núi, thấy sông chỉ là sông.”

Cảm giác như đi một vòng tròn, nhưng thứ tự là quan trọng, và sự biến trong tâm trí giữa những điên đảo mộng tưởng…

Lúc đầu nghe bài hát AI chỉ thấy sự hài hước nhí nhố, thậm chí là báng bổ.

Đến khi nhìn xuyên qua sự hề hóa ta thấy lời kinh Phật trong bài hát, tìm đọc và …

Rồi sau cùng xem lại thì lại thấy đây là clip AI xàm gây cười….

Ông Phật trong AI rõ ràng là được tạo ra với chủ đích lấy Như Lai làm trò hề, là giả thân giả tướng của Như Lai, mà cũng nhờ nó, không ít người lại đến gần với Như Lai hơn khi tìm đọc Kim Cang Kinh…

01 · Mở đầu

Đây là câu chuyện về người đàn ông đưa thành Troy từ huyền thoại vào lịch sử. Trước khi ông xuất hiện, Odysseus, Achilles và Agamemnon được xem như Zeus, Poseidon hay Hades: những huyền thoại thần thánh sống trong trí tưởng tượng của con người.

Sau Schliemann, không còn ai hoài nghi về sự tồn tại trong lịch sử của Agamemnon, Odysseus hay Achilles. Troy có thật, đó là nhờ Schliemann.

Phần lớn chúng ta tin học một ngoại ngữ nhanh là chuyện của người có năng khiếu, hoặc của trẻ con được ngâm trong ngôn ngữ đó từ bé. Người lớn bận rộn, không có sẵn “tai ngôn ngữ”, thường đành chấp nhận mất nhiều năm, hoặc bỏ cuộc giữa chừng. Nhưng Schliemann không có gì trong tay ngoài quyết tâm và một phương pháp tự đặt ra. Ông không phải thần đồng, không được ai kèm riêng, và chỉ thật sự học ngoại ngữ khi đã là một người lớn bận rộn, bôn ba khắp năm châu vì việc buôn bán làm giàu để có tiền theo đuổi giấc mơ.

Schliemann làm được điều đó nhờ khao khát mãnh liệt, lòng bền chí suốt hơn 40 năm, và năng lực học hỏi phi thường: chỉ 6 tuần đến 6 tháng, theo lời ông tự kể, là thông thạo một ngoại ngữ mới.

Bài viết này sẽ vén màn cho bạn về cuộc đời và phương pháp học phi thường của Schliemann, một phương pháp không đòi hỏi năng khiếu, chỉ đòi hỏi làm đúng cách…

02 · Cuộc đời

Đứa trẻ bị chế nhạo, và lời hứa với một cô bé hàng xóm

Năm Heinrich Schliemann lên 8 tuổi, cha cậu, một mục sư, mua cho cậu một cuốn sách lịch sử thiếu nhi. Trong đó có một bức tranh vẽ sống động thành Troy chìm trong khói lửa, cùng những câu chuyện về Achilles, Odysseus và Agamemnon. Nhưng lúc đó tất cả chỉ là huyền thoại, chưa ai từng nhìn thấy dấu tích nào còn sót lại của Troy.

Heinrich say mê đọc và mơ ước một ngày sẽ tìm ra, đào đất để thành Troy xuất hiện trở lại. Cậu hào hứng kể cho bạn bè nghe về Troy và giấc mơ của mình. Đáp lại chỉ là những tiếng cười chế nhạo ở trường tiểu học. Thời đó, nói thành Troy có thật cũng chẳng khác gì thế kỷ 21 mà nói thần Zeus có thật. Không ai tin cậu.

Chỉ có một cô bé hàng xóm tên Minna Meincke tin lời Heinrich. Minna chăm chú nghe cậu kể về Troy, về kế hoạch đào đất tìm lại di tích thành Troy dưới lòng đất ở Thổ Nhĩ Kỳ. Hai đứa trẻ cùng nhau lên kế hoạch: lớn lên sẽ kết hôn, rồi cùng nhau khai quật thành Troy, mang nó từ huyền sử về với chính sử.

Sau cuộc chiến thành Troy, Odysseus và Penelope mơ ngày đoàn tụ tại Ithaca. Còn từ thuở nhỏ, Heinrich và Minna đã mang mộng làm vợ chồng, cùng nhau tìm lại thành Troy.

Nhưng đời không như mơ. Gia đình Minna không ưng Heinrich, và không lâu sau họ dọn đi. Tạm biệt Minna, Schliemann lập chí làm giàu, để có ngày quay lại cưới cô và tiếp tục theo đuổi giấc mộng thành Troy cùng nàng.

Schliemann dành 40 năm tiếp theo của cuộc đời để theo đuổi giấc mộng thuở nhỏ ấy. Ông trở thành nhà buôn, bán đủ thứ: từ chàm, vàng, đến vũ khí cho các cuộc chiến, bôn ba khắp nơi từ Hà Lan, Nga đến Mỹ. Nhờ phương pháp học ngoại ngữ hiệu quả, chỉ 6 tháng là ông thông thạo một ngôn ngữ mới, có thể giao dịch thương mại bằng tiếng Hà Lan, Nga, Tây Ban Nha và nhiều thứ tiếng châu Âu khác, mở ra cơ hội buôn bán từ Amsterdam đến St. Petersburg.

Theo đuổi tiền tài để có ngày cùng người trong mộng thực hiện giấc mơ chung, nhưng đến khi Schliemann đã thành triệu phú, đủ giàu để quay lại cưới Minna, thì nàng đã lấy chồng.

Schliemann từ bỏ một phần giấc mơ, nhưng không từ bỏ Troy. Ngoài 40 tuổi, ông không có gì ngoài tiền: thông thạo hơn 15 ngôn ngữ, đi khắp thế giới (ông ghé Tunis, thăm cảnh hoang tàn ở Carthage, rồi qua Ấn Độ, leo Himalaya, ghé Singapore, Java, Sài Gòn, từ Sài Gòn thẳng lên Trung Hoa, ngắm những thắng cảnh ở Hồng Kông, Hàng Châu, Bắc Kinh, tới chân Vạn Lý Trường Thành, rồi qua Nhật, qua Mỹ, thăm thác Niagara, và viết một cuốn sách về Trung Hoa và Nhật Bản), theo học khảo cổ tại Đại học Rostock, Đức, và cưới Sophia Engastromenos, một cô vợ người Hy Lạp thuộc lòng Iliad như ông. Sau này, nhờ nghe theo phương pháp học của chồng, Sophia cũng thông thạo 4 ngôn ngữ (Anh, Pháp, Đức, Ý), dù ban đầu chỉ biết mỗi tiếng Hy Lạp.

Schliemann bắt đầu đi đào đất, khởi sự từ Ithaca, quê hương của Odysseus. Ông đào lên được một ít cổ vật, nhưng không có gì đặc biệt liên quan đến thời kỳ cuộc chiến thành Troy. Dẫu vậy, Schliemann có bữa tối ngon nhất đời mình tại quê hương Odysseus, ngồi ăn cùng dân làng Ithaca, ngâm thơ Iliad cho họ nghe bằng tiếng Hy Lạp cổ…

Sang Thổ Nhĩ Kỳ, tại đồi Hisarlik, ông tiếp tục đào bới, và lần này thực sự tìm ra thành Troy: không chỉ một mà cả 9 lớp thành quách chồng lên nhau qua nhiều thời kỳ, trước và sau cuộc chiến thành Troy. Tại Mycenae, Schliemann khai quật được chiếc mặt nạ vàng chôn cùng người chết mà ông tin là của Agamemnon, yêu thích đến mức, theo giai thoại vẫn được kể lại, từng ôm nó khi đi ngủ.

Những năm sau đó, ông dành thời gian viết sách về các phát hiện khảo cổ của mình. Năm 1890, ông mất tại Naples, thi hài được đưa về Athens, an táng trong một lăng mộ do chính ông cho xây trước đó, trên đó khắc dòng chữ Hy Lạp, tạm dịch: “Gửi người anh hùng Schliemann.”

Có nhiều tranh cãi quanh cách khai quật thô bạo của ông (dùng thuốc nổ phá đất, làm hỏng không ít cổ vật), cũng như độ tin cậy của những kết luận lịch sử ông đưa ra (chiếc mặt nạ kia chưa chắc là của Agamemnon thật). Nhưng không thể phủ nhận: Schliemann đã thực hiện được giấc mơ thuở nhỏ của mình.

Ông tìm ra thành Troy ngoài đời thực, mang nó từ huyền sử về với chính sử. Sau Schliemann, không còn ai có thể xem Troy là thần thoại nữa.

03 · Phương pháp học ngoại ngữ của Schliemann

Cách một người bận rộn học xong một ngôn ngữ trong vài tháng

Điều chúng ta có thể học từ Schliemann không chỉ là sự kiên nhẫn, bền bỉ theo đuổi một mục đích suốt hơn 40 năm, mà còn là tốc độ và hiệu quả trong việc học ngoại ngữ.

Ông học đủ nhanh, chỉ 6 tuần đến 6 tháng, để có thể dùng ngoại ngữ giao thương khắp các châu lục. Và không chỉ rộng mà còn sâu: Schliemann còn tự học cả những ngôn ngữ “chết” như tiếng La Tinh, tiếng Hy Lạp cổ, để tự đọc nguyên tác Iliad của Homer. Dưới đây là vài bài học thực tế tôi rút ra từ phương pháp học ngoại ngữ của Schliemann, qua chính hồi ký của ông, cùng những chiêm nghiệm cá nhân của bản thân tôi, một người năng lực trung bình, đã thất bại nhiều lần khi học ngoại ngữ, vượt qua khó khăn, và giờ đang dùng tiếng Anh, Pháp, Trung cho công việc hằng ngày.

Chiêm nghiệm của tôi: Tôi còn nhớ lần đầu học tiếng Đức tại Heilbronn, Đức, sau khi đã tự học và được học tiếng Đức bằng tiếng Anh tại Phần Lan. Lần này tôi học tiếng Đức ngay tại nước Đức. Cô giáo khiến tôi bất ngờ: cô nói hoàn toàn bằng tiếng Đức, giải thích bằng tiếng Đức, và kỳ vọng học viên trả lời cũng bằng tiếng Đức. Lúc đầu tôi không thoải mái, thậm chí muốn nghỉ học hoặc xin chuyển xuống lớp trình độ thấp hơn. Nhưng sau khi nghe cô kể về Schliemann và phương pháp học của ông, dù nghe chỉ hiểu bập bõm 6 đến 7 phần trong 10:

Tôi nhớ lại những gì đã đọc trong Gương Danh Nhân của Nguyễn Hiến Lê, và nhận ra: đúng rồi, đây chính là cách mà Schliemann đã học.

Trong quá trình đó, tôi cũng tìm đọc thêm về cách Schliemann học ngoại ngữ, và biết thêm chi tiết về cách ông học tiếng Hy Lạp cổ: một cách học từ vựng và ngữ pháp rất thực tế.

Hai điều đáng chú ý trong cách Schliemann học tiếng Hy Lạp cổ: học theo ngữ cảnh, bám vào việc hiểu nghĩa thay vì học thuộc quy tắc ngữ pháp, và chọn trọng điểm vào các dạng từ, biến thể quan trọng từ một dạng gốc, thay vì lan man qua nhiều dạng từ khác nhau. Điều này cũng liên quan đến cách Tim Ferriss hướng dẫn học ngoại ngữ: tập trung vào 20% giúp nắm được 80% quan trọng, tức là ngữ pháp trọng tâm vào các mẫu câu chính.

Ví dụ cụ thể nhất cho tư duy 20/80 này là bài tập “12 câu cơ bản” của Tim Ferriss: dịch 12 câu tiếng Anh sau sang ngôn ngữ bạn đang học, để lộ ra trật tự từ, đại từ, cách chia (case) và cách chia động từ của ngôn ngữ đó.

The Deconstruction Dozen/12 câu cơ bản bóc tách ngữ pháp ngoại ngữ

1. The apple is red. (Quả táo màu đỏ.)

2. It is John’s apple. (Đó là quả táo của John.)

3. I give John the apple. (Tôi đưa quả táo cho John.)

4. We give him the apple. (Chúng tôi đưa quả táo cho anh ấy.)

5. He gives it to John. (Anh ấy đưa nó cho John.)

6. She gives it to him. (Cô ấy đưa nó cho anh ấy.)

7. Is the apple red? (Quả táo có màu đỏ không?)

8. The apples are red. (Những quả táo màu đỏ.)

9. I must give it to him. (Tôi phải đưa nó cho anh ấy.)

10. I want to give it to her. (Tôi muốn đưa nó cho cô ấy.)

11. I’m going to know tomorrow. (Ngày mai tôi sẽ biết.)

12. I can’t eat the apple. (Tôi không thể ăn quả táo.)

Giữ nguyên 12 câu gốc bằng tiếng Anh, kèm nghĩa tiếng Việt trong ngoặc: đây là bài tập dịch từ một ngôn ngữ đã biết sang ngôn ngữ đích, và các câu được Ferriss chọn riêng để lộ ra những đặc điểm ngữ pháp (mạo từ, biến cách, tân ngữ) mà tiếng Việt không có.

Cách dùng

• Bóc tách cấu trúc: so sánh cách đại từ và tân ngữ trực tiếp, gián tiếp thay đổi vị trí so với tiếng Anh.

• Kiểm tra quy tắc động từ: xem trợ động từ (như want hay must) kết hợp với động từ nguyên mẫu ra sao.

• Gói gọn trong một trang: viết bản tiếng Anh và bản dịch của bạn song song nhau để làm tờ ghi nhớ nhanh.

Bốn câu cuối, Ferriss giải thích riêng, vì chúng hé lộ trợ động từ (auxiliary verb) của một ngôn ngữ: chỉ cần thuộc cách chia vài trợ động từ như to have (có), to want (muốn), to need (cần), to go (đi), bạn có thể ghép chúng với dạng nguyên mẫu của bất kỳ động từ nào khác, không cần học thuộc cả một bảng chia động từ. Ví dụ với tiếng Ý và động từ mangiare (ăn): động từ trợ giúp thay đổi, còn mangiare thì không đổi.

Tôi phải ăn. → Ho bisogno di mangiare.

Tôi muốn ăn. → Voglio mangiare.

Ngày mai tôi sẽ ăn. → Vado a mangiare domani.

Tôi không thể ăn. → Non posso mangiare.

Ferriss còn kể ông từng làm bài kiểm tra 12 câu này với một người Thổ Nhĩ Kỳ ngồi cạnh trên máy bay, rồi ghé một quầy demo Rosetta Stone ở sân bay, làm thử bài test trình độ Level 3 của họ, vốn được thiết kế cho người đã học 120 đến 150 giờ, và đạt hơn 80% điểm, chỉ sau một cuộc trò chuyện 30 phút.

Một ví dụ khác cho nguyên tắc 80/20, lần này không phải câu mà là ký tự: khi học tiếng Nhật, Ferriss tập trung vào bảng 1.945 chữ Kanji Jōyō, bộ chữ Bộ Giáo dục Nhật Bản quy định là đủ cho trình độ đọc viết cơ bản, thay vì học tất cả hàng chục nghìn chữ Kanji tồn tại. Theo lời ông kể lại trong TED Talk “Smash Fear, Learn Anything” và trên blog cá nhân, chỉ sáu tháng sau khi tìm thấy một tấm poster in bảng Kanji này ở hiệu sách Kinokuniya tại Shinjuku, ông đã đọc được báo tiếng Nhật, và trở nên thông thạo chữ viết sau 11 tháng.

Điểm chung giữa Schliemann và Ferriss là học ngữ pháp qua việc so sánh những câu có cùng nội dung, giữa ngôn ngữ muốn học và ngôn ngữ đã thành thạo hoặc tiếng mẹ đẻ. Những câu này có thể đến từ cùng một cuốn sách, như cuốn Paul et Virginie tiếng Pháp với Schliemann, hay bộ truyện Dilbert của Scott Adams với Ferriss, cũng có thể là bộ 12 câu cơ bản Ferriss tự đặt ra, hay những đoạn kinh Lạy Cha mà Mezzofanti dùng. Ngữ pháp được đặt trong ngữ cảnh, sự hiểu biết đến một cách trực giác qua so sánh nghĩa và cấu trúc, không thông qua lời giải thích. Lặp đi lặp lại nhiều lần, nó sẽ thành trực giác ngữ pháp với ngôn ngữ cần học.

Một lưu ý quan trọng: mọi lời khuyên ở đây đều có tính chất tự truyện, đều là lời kể lại, chỉ đúng với chính người kể. Tim Ferriss học nhanh như thế, Schliemann học nhanh như thế, nhưng cách đó chưa chắc hợp với hoàn cảnh hay trình độ hiện tại của bạn. Ví dụ, nếu trình độ ngôn ngữ của bạn đã ở mức trung cấp, B1 hay B2 trở lên, thì học 12 câu kiểu Tim Ferriss là một sự lãng phí thời gian. Nguyên tắc tối cao ở đây là: cách nào cũng được, miễn nó giúp bạn học vào và chịu được lâu dài.

Với riêng tôi, những năm tuổi teen, cấp 2 và cấp 3, học ngữ pháp lại vào nhanh nhất qua việc đọc sách ngữ pháp. Tôi còn nhớ mùa hè năm lớp 8, ngồi đọc cuốn Grammar in Use của Raymond Murphy, thấy hay và dễ hiểu đến mức vừa cầm sách vừa đọc to, vừa tự giải thích lại từng chủ điểm ngữ pháp bằng tiếng Anh theo cách hiểu của mình. Học ngữ pháp theo công thức, theo quy tắc cụ thể, khiến tôi thấy tự tin hơn vì cảm giác mình đã hóa giải được nó.

Nhưng đến những năm trưởng thành, sau 20 tuổi, khi học tiếng Trung hay tiếng Pháp, tôi lại thiên về cách học của Schliemann và Tim Ferriss: học qua so sánh những câu cụ thể trong các cuốn sách mình tâm đắc, qua nhiều bản dịch khác nhau, hay qua những đoạn audio Kinh Thánh Tân Ước. Một công đôi việc: vừa được tiêu thụ nội dung mình thích, vừa học được ngôn ngữ.

Tóm lại, hãy biết thật nhiều cách học, thử nghiêm túc nhiều cách trong số đó, rồi tự chiêm nghiệm xem bản thân thích cách nào, hợp với cách nào, và có thể kiên trì theo lối học nào lâu dài nhất. Học kiểu gì cũng được, miễn là nó hiệu quả với chính bạn.

Schliemann mất 40 năm để tìm ra thành Troy. Nhưng phương pháp giúp ông học một ngoại ngữ mới, ở bất kỳ nơi nào ông đặt chân đến, chỉ mất vài tuần mỗi lần. Bạn không cần 40 năm để bắt đầu nói được một ngôn ngữ mới. Bạn chỉ cần một phương pháp mình chịu kiên trì theo, và bắt đầu áp dụng nó từ hôm nay.

Tham gia cùng tôi

Nếu những nguyên tắc học ngôn ngữ này khiến bạn tò mò, chúng cũng là một phần trong cách tôi thiết kế các buổi luyện nói của mình: học qua thực hành có cấu trúc, lặp lại, và phản hồi trực tiếp, thay vì chỉ nghe lý thuyết.

Chủ nhật này, mời bạn tham gia buổi luyện nói cùng tôi, nơi tôi mang những nguyên tắc học được từ các polyglot như Schliemann vào những hoạt động thực hành cụ thể, giúp bạn luyện phản xạ nói và tự tin đứng trước đám đông.

Cần điền trước khi đăngTên sự kiện / vòng luyện nói cụ thể · Giờ diễn ra, 19:00-20:30 Chủ nhật 13 tháng 9 năm 2026 · Link đăng ký, Link cộng đồng zalo

Tác giả Nassim Taleb viết cuốn “Anti-fragile” như là phần thực dụng cho cuốn “Black Swan” (“Thiên nga đen”).

Trong cuốn “Thiên nga đen”, thông điệp chủ chốt của tác giả là: khi nhìn vào những dữ liệu đã có trong quá khứ có những sự kiện con người ta cho là không thể xảy ra, nhưng vẫn có một xác suất rất nhỏ là nó có thể xảy ra. Và một khi nó xảy ra thì là một bất ngờ lớn vì người ta không lường trước được và sẽ không xoay sở kịp, sẽ rất dễ tổn thương trong những tình huống như thế , – những tình huống “thiên nga đen” (vài ví dụ trong 2016: Brexit, Trump trúng cử – ngược với dự đoán của hầu hết các chuyên gia).

Với “Anti-fragile”, Taleb cho rằng, cố gắng dự đoán những “thiên nga đen” trước khi chúng xảy ra là không cần thiết và cũng gần như khó thực hiện. Nhưng. Chúng ta có thể chuẩn bị để khi những “thiên nga đen” xuất hiện, ta sẽ không bị ảnh hưởng tiêu cực từ chúng, mà ngược lại hưởng lợi từ chúng.

Đa phần những tình huống “thiên nga đen” mang lại sự hỗn loạn. Với nhiều người, họ bị tổn thương trước những hỗn loạn đó. (Ví dụ: sự sụp đổ của thị trường nhà đất và khủng hoảng tài chính tại Mỹ vào năm 2008). Họ khao khát sự ổn định, họ hạnh phúc và tìm thấy sự an toàn, sự thịnh vượng trong sự ổn định, nơi mà Thiên nga chỉ có màu trắng.

Ngược lại, có những người dường như mạnh mẽ hơn và thậm chí còn thu lợi cho bản thân khi “Thiên nga đen” xuất hiện. Họ là những người không quá an toàn tự tại khi thế giới ổn định, nhưng khi hỗn loạn bùng phát, nghịch cảnh ập đến, họ lại linh hoạt và tìm được cho mình những cơ hội đột phá, tìm ra những quả trứng vàng từ ‘thiên nga đen’. Họ giống như những kiện hàng giả tưởng với dấu đỏ: “anti-fragile” (anti-dễ vỡ) – càng quăng quật, càng cẩu thả bê vác thì chất lượng của kiện hàng càng tăng lên, – ngược với những kiện hàng đóng dấu “dễ vỡ” (“fragile), lơ là không cẩn thận một chút là vỡ hàng hoá bên trong và mất hết giá trị.

Những phương án mà Taleb đưa ra trong cuốn sách có thể coi là những liều vaccine giúp chúng ta tự tiêm vào cuộc sống của bản thân những hỗn loạn, khó khăn ở cường độ nhỏ; từ đó làm quen và tạo ra đề kháng trong tư duy (thậm chí là đề kháng sinh học trong cơ thể trong nhiều hoạt động tay chân), làm cho bản thân chúng ta mạnh dần lên và có khả năng hưởng lợi khi sự hỗn loạn xuất hiện tạo thành nghịch cảnh cho đại đa số những người xung quanh.

Cũng giống như cách vị vua xứ Anatolia, Mithridates khiến cho mình trở nên miễn nhiễm với mọi loại thuốc độc. Mithridates hàng ngày đều tự mình uống một chút một chút độc dược chỉ không đủ liều để bị độc dược giết chết. Và về sau không loại độc dược nào giết được Mithridates (đến lúc Mithridates uống thuốc độc tự tử, ông cũng không chết nổi, đành nhờ một ông tướng chém hộ phát mới chết được).

Dưới đây là vài ý tưởng từ cuốn “Anti-fragile” có thể áp dụng vào cuộc sống hàng ngày mỗi người, để bạn có thể tiêm chút hỗn loạn vào cuộc sống và sẵn sàng hơn khi “thiên nga đen” xuất hiện.

1. Vaccine cho cảm xúc: Nhìn đời ra sao để mọi thứ việc xảy ra ta đều thu lợi

Taleb có đề cập đến cách nhìn đời của các triết gia Hi-La cổ đại theo chủ nghĩa Khắc Kỷ (Stoicism – xin nói cụ thể và hoàn chỉnh hơn về Stoicism ở một bài viết khác sau này). Các triết gia Khắc Kỷ (Seneca, Marcus Aurelius, Epictetus…) luôn mỗi ngày thực hiện phép “trầm tư tiêu cực” (“negative visualization”/ ”premeditation of evils”).

Họ mường tượng đến những khả năng tồi tệ nhất, luôn luôn sẵn sàng mất tất cả những tài sản, địa vị, những tiện nghi sinh hoạt mình đang có. Seneca mỗi ngày luôn luôn nghĩ đến cái chết, luôn chấp nhận khả năng là mình có thể dẹo ngay trong ngày hôm nay và mất tất cả. Marcus Aurelius luôn luôn chuẩn bị tinh thần mỗi ngày phải gặp những kẻ tồi tệ xấu xa.

Họ sống và phấn đấu với những tâm thế luôn chuẩn bị tinh thần mất tất cả và những phấn đấu trở thành vô nghĩa. Họ làm chỉ vì làm, họ làm những điều họ làm vì “đó là những điều đúng đắn mà một người công dân La Mã đứng đắn nên làm” (“Suy tưởng”/“Meditations”, Marcus Aurelius).

Taleb đã đưa ra một định nghĩa khá ngộ ngĩnh về Stocism (mà có thể nhiều người sành về Stoicism không đồng ý):

“Một người theo chủ nghĩa Stoicism là một tay theo Đạo Phật có thái độ “đ.m.m” với cuộc đời.”

Đến đây có thể nhiều bạn cười và cho rằng đây là một phép “th* d*m tinh thần” theo kiểu AQ, bị người đánh cho sấp mặt l… mà vẫn cười cho là nó đang đánh bố nó. Nhưng. Không hẳn như vậy. Phép “trầm tư tiêu cực” của Stoicism không phải là yếm thế, vùi đầu vào cát trốn tránh cuộc đời. Phép “trầm tư tiêu cực” như đã nói ở trên là để bản chúng ta bình tĩnh đối mặt trong tư tưởng với những điều xấu nhất có thể xảy đến (cho dù khả năng có thấp đến 1 phần triệu). Khi đó ta sẽ nhận ra rằng bạn có thể mất tất cả kể cả mạng sống mà vẫn có thể bình tĩnh trong giây phút này. Chấp nhận được và bình tĩnh được với những kịch bản tệ hại nhất đó, bạn sẽ đạt được đến được tâm thế mà Taleb nhắc đến “Mọi việc xảy ra ta đều thu lợi”.

Ta đã trần trụi sẵn trên cuộc đời này rồi, sinh ra trần trụi, chết đi cũng chẳng mang theo được gì. Nếu những nghịch cảnh xảy ra và gây tổn thất về tài sản cho ta, ta cũng chẳng mất gì vì đã trần trụi sẵn rồi. Nếu như trong sự hỗn loạn mà chẳng may ta lại thu lợi triệu bạc. Huraaayy, ăn quả lớn rồi. Vui thôi vui thôi… Với cách nhìn đó thì tất cả đều là thu lời, chẳng có lỗ gì cả..

Ai dà, biết rồi, nhiều bạn sẽ bảo là chẳng thống nhất logic gì trong tư duy cả, mất thì ông không thừa nhận lỗ, ra vẻ triết lý, đến lúc được lợi thì lại tung bay hô hố… thừa nhận bạn đúng, hãy coi đây là một thủ thuật hack cảm xúc để bạn không quá suy sụp khi thất bại và vui vẻ hưởng đời một chút khi thắng lớn (Nếu muốn thống nhất logic thì cũng được thôi, kể cả lúc bạn thắng lớn thì cũng đừng quá đắc ý kiểu vui quá hoá rồ, hãy dùng phép “trầm tư tiêu cực” để mà nghĩ về cuộc đời rồi thấy là mình trần như nhộng và cũng tầm thường như ai thôi…thế thì sẽ bình tĩnh lại được chút.).

Xin nhớ: quân bình về cảm xúc (hay làm chủ con thú cảm xúc trong mỗi người) là yếu tố được Taleb nhấn mạnh khi nói về vấn đề cảm xúc. Lối tư duy Taleb dẫn ra từ Seneca về cách tính toán lời lỗ cũng chỉ để đi đến cái đích này.

2. Vaccine cho chiến lược sống nói chung: Để thu lợi với “Thiên nga đen”

“Tất cả những gì bạn cần làm là có đủ trí tuệ để không làm những điều ngu dốt làm hại bản thân (kiềm chế, loại bỏ một số hành vi) và nhận ra những kết quả có lợi khi chúng xảy ra (mấu chốt là ở chỗ bạn không phải dự báo và đánh giá sự kiện trước khi chúng diễn ra, chỉ phải đánh giá sự kiện sau khi chúng diễn ra).” (Trang 180, nói về ‘optionality’).

Đây là chiến lược Thanh tạ (“Barbell Strategy”) (nhỏ và đều ở giữa thanh tạ, nặng ở hai đầu – cực đoạn). Đại ý của chiến lược này là, trong mọi lĩnh vực trong cuộc sống ta có thể tiến đánh theo hai mặt trận: Hướng một theo xu hướng phòng thủ, đối với những vấn đề cơ bản ví dụ như: làm chủ cảm xúc, giữ gìn sức khoẻ, ăn uống điều độ, ổn định nhà ở, đủ tiền ăn không chết đói… chỉ cần bình tĩnh đừng phạm những sai lầm ngớ ngẩn là ổn và có thể ổn định những nền tảng này.

Sau khi đã ổn định phòng thủ (không phạm lỗi ngu độn) ta có thể tiến đến mặt trận thứ hai, thử nghiệm điên loạn và rồ dại ở những mảng khác, những khoản đầu tư điên khùng, những dự án dở hơi nhưng bạn thấy hứng thú, – tất cả những thử nghiệm này bạn chuẩn bị tinh thần thất bại và mất tiền, thời gian, và nhiều tài nguyên khác, nhưng là mất ít và có thể chấp nhận được.

Nhưng một khi “thiên nga đen” xuất hiện, những hỗn loạn không ngờ đến trong cuộc sống nổ ra, thì những dự án, những thử nghiệm điên rồ của bạn có thể sẽ thu lợi, thu lợi lớn (lợi có thể đến từ bản thân những thử nghiệm đó, hay đến từ những kĩ năng bạn rèn luyện được sau những lần điên rồ phóng khoáng đó).

Để tóm gọn lại về chiến lược này, xin trích lời của Ramit Sethi (tác giả “Tôi sẽ dạy bạn làm giàu” – “I will teach you to be rich”) về chiến lược sống của anh trong một lần phỏng vấn:

” Vấn đề là ở chỗ bạn cần phải ổn định những vấn đề lớn trong cuộc sống của bạn để bạn có thể cực kỳ cuồng loạn trong những vấn đề khác. Tôi muốn ổn định về chỗ ở, xe hơi đi lại để tôi có thể điên cuồng thử nghiệm với website của tôi [mà nếu thành công anh ta có thể kiếm thêm trăm ngàn, thậm chí triệu đô la – *lời người viết].”1

3. Vaccine cho sự nghiệp: Cẩn thận với sự “ổn định” giả tạo trong sự nghiệp

Có những người cho rằng những người cho rằng mình có một nghề nghiệp ổn định an toàn, ví dụ như làm trong một tập đoàn tài chính, kiểm toán, hay làm công chức nhà nước. Taleb cho rằng rất có thể sự ổn định của họ là một sự ổn định giả tạo bởi vì một khi những “thiên nga đen” xuất hiện (dù xác xuất cực thấp), những sự kiện hỗn loạn bất ngờ này sẽ làm cho họ mất tất cả.

Ngược lại có những người có một sự nghiệp tưởng như là lông bông, bấp bênh, làm đủ mọi việc để kiếm sống, hay là nghề nghiệp đòi hỏi phải thay đổi liên tục với nhiều mảng kỹ năng và thị trường khác nhau hoàn toàn. Những người này sẽ là những người sống sót. Những người này sẽ là những người có khả năng hưởng lợi cực lớn một khi “thiên nga đen” xuất hiện (dù xác xuất là cực thấp).

Vì vậy, kể cả bạn đang có một sự nghiệp ổn định cũng đừng quá an nhàn ru ngủ bản thân. Hãy tự tạo ra những hỗn loạn nhỏ, nhảy vào những lĩnh vực mới và khác trong thời gian rảnh, để lại thấy mình bỡ ngỡ và non nớt, đi lên và học thêm một kĩ năng mới, rồi lại cứ thế tiếp tục bỡ ngỡ và non nớt. Như thế bạn sẽ không hoảng hốt khi “thiên nga đen” xuất hiện và cướp đi miếng ăn ổn định của bạn.

Và với những bạn đang lông bông làm tự do (freelance), hết khách này đến khách khác, hết dự án này đến dự án khác, chỉ là lính đánh thuê mà không có nấc thang thăng tiến gì, cũng đừng buồn, tính anti-fragile – khả năng kháng thương trước nghịch cảnh của bạn đang tăng dần từng ngày đó. Hãy cầu cho Thiên Nga Đen ngoi lên đi!

4. Một vài thủ thuật hack nhỏ khác bạn có thể áp dụng

Nguyên tắc “Bù đắp quá độ” (Overcompensation) về khả năng hoạt động của thể chất và tinh thần con người:

• Muốn phát triển cơ bắp trong việc tập tạ, đừng mất thời gian đẩy lên đẩy xuống những tạ vừa sức bạn.

Hãy dành một chút ít thời gian (10-15 phút, 2-3 lần trong 1 tuần), nâng một quả tạ mà gần như là quá sức bạn, nhưng bạn cố nâng và nâng cho bằng được. Nâng xong cảm giác như chết đi sống lại, và nghỉ luôn. Tuần làm 2-3 lần thôi.

Theo trải nghiệm thực chứng của Taleb thì đây là một cách hiệu quả về thời gian tập luyện, lợi dụng khả năng “bù đắp quá độ”: cơ thể sau khi bị đẩy đến ngưỡng giới hạn sẽ bị tổn thương, sẽ dần dần học cách bù đắp tổn thương và nâng ngưỡng chịu đựng lên cao hơn tổn thương nhận phải trước đó.

• Làm khó dễ bản thân trong việc học.

Trong một thí nghiệm (người viết chưa kiểm chứng nguồn nghiên cứu mà chỉ nghe trong một video của Tom Peter): Khi cho một người 1 danh sách từ gồm 10 cụm từ hoàn chỉnh, sau một thời gian hỏi anh ta chỉ nhớ tầm 3-4 từ, nhưng nếu vẫn cho cùng 1 người 1 danh sách từ khác với những cụm từ không hoàn chỉnh (thay vì viết “boys and girls” ta viết “b ys nd g rls”) thì họ lại nhớ ra được 10/10.

Khi não bộ bị ép phải chú ý và tập trung thì sẽ làm việc hiệu quả hơn.

• Khi có một nhiệm vụ cần hoàn thành gấp trong một cơ quan, đừng giao cho người rảnh rỗi ngồi chơi điện tử, hãy giao cho cái anh bận nhất (hoặc bận nhì) trong văn phòng đó.

Những người đang bận rộn sẽ có khả năng hoạt động hiệu quả và sung hơn những người đang lười biếng ngồi phởn.

Tranh luận thường đi kèm với ba chữ T.L.B – nhưng không phải theo cách bạn nghĩ.

Một là: “Tôi Lạy Bạn” – thường đi kèm phụ đề ngầm: “Bạn ngu vừa thôi, tôi bó tay!”, hoặc “Lần sau bạn chỉ cần nói ‘Tôi bị ngu’ là đủ rồi.” Ngắn gọn: bạn quá kém, tôi không buồn tranh luận.

Hai là: “Tao Là Bố” – thường là một tràng lý lẽ cao siêu, kèm theo thái độ dạy đời: từ đỉnh cao trí tuệ nhìn xuống đám đông thấp kém. Tóm lại: “Mày có mắt mà không thấy Thái Sơn à? Để tao chỉ cho mày biết đẳng cấp là gì.”

Cả hai thái độ trên đều là biểu hiện của cảm xúc lấn át lý trí, tranh luận để thắng chứ không để hiểu. Giữ mãi trạng thái này sẽ khiến tư duy trì trệ, dẫn đến u mê dài lâu.

Muốn thoát khỏi vòng luẩn quẩn đó, cần đến một T.L.B khác: “Tỉnh Lên Bạn”.

Bài viết này xin giới thiệu một cuốn sách giúp bạn “tỉnh” hơn khi tranh luận:
“Phản biện như một chuyên gia” (từ đây viết tắt là “Phản biện“) của tác giả Lang Minh, với công cụ ba phần:
T = Tuyên bố, L = Lý lẽ, B = Bằng chứng.

Cuốn sách không chỉ giúp bạn tranh luận mạch lạc, mà còn hướng bạn đến một phiên bản T.L.B thân thiện hơn: “Ta Làm Bạn”: tranh luận để hiểu nhau, phát triển tri thức, hoàn thiện bản thân.

Nội dung

• Một cuốn sách kỹ năng hay

• Rõ ràng, sòng phẳng về xuất phát điểm giá trị quan

• Khung lý thuyết T.L.B

• Hình thức trình bày thân thiện, dễ sử dụng

• Ta Làm Bạn

Một cuốn sách kỹ năng hay

Bàn về thể loại sách kỹ năng, Mortimer Adler trong cuốn “Đọc sách như một nghệ thuật” có đưa ra 2 tiêu chuẩn đánh giá một cuốn sách chất lượng của dòng sách này:

(1) Cuốn sách đó phải có những hướng dẫn cụ thể thực tiễn để người đọc làm theo và đạt được kết quả mong muốn. Ví dụ: Sách dạy nấu ăn thì phải có công thức và các bước để người đọc làm theo và nấu ra được món ăn.

(2) Việc đạt được kết quả ở trên phải dẫn người đọc đến gần hơn cái đích về lý tưởng, giá trị sống của họ. Ví dụ như sách nấu ăn dạy người ta nấu ra được món ăn nhưng mà nếu độc giả là người theo lý tưởng ăn chay thì công thức khi nấu ra được phải thực sự đảm bảo thuần chay bổ dưỡng cho người ăn chay.

Xét theo 2 tiêu chí này, cuốn “Phản biện” của Lang Minh là một cuốn sách chất lượng cao, bởi vì:

(1) Cuốn sách mang lại 1 bộ công cụ đơn giản (T.L.B. – Tuyên bố, Lý lẽ, Bằng chứng) cùng những hướng dẫn chi tiết, ví dụ cụ thể từ đời sống xã hội Việt Nam để giúp người đọc áp dụng làm theo ngay, nhìn thấu cốt lõi và đánh giá độ mạnh yếu của từng lập luận.

(2) Làm được điều này, người đọc sẽ đạt được mục tiêu có tính giá trị quan trên con đường rèn luyện tư duy, mở mang tri thức hoàn thiện bản thân. Mục tiêu về giá trị sống này được Lang Minh đưa ra ngay từ phần Dẫn nhập (trang xxvi).

Anh như người thầy giáo đứng ở cửa lớp, đưa ra ngay 3 quy tắc người học/người đọc phải đồng ý trước khi vào lớp/trước khi đọc tiếp cuốn sách. Đọc tiếp có nghĩa là đồng ý với 3 quy tắc này. Vậy 3 quy tắc ngưỡng cửa này là gì?

Rõ ràng, sòng phẳng về xuất phát điểm giá trị quan

Tác giả Lang Minh đặt ra 3 quy tắc trước khi vào đọc sách, mà nếu đọc tiếp có nghĩa là đồng ý:

Quy tắc 1: Không đi tìm đúng/sai tuyệt đối mà tập trung vào đo lường độ mạnh/yếu của luận cứ, lập luận.

Quy tắc 2: Luận cứ có lúc được nói ra rõ ràng nhưng cũng có nhiều lúc ở dạng ngầm thể hiện không nói ra đầy đủ. Tuy nhiên chúng ta cần diễn giải rõ ràng mọi luận cứ với các thành phần của nó (tuyên bố, lý lẽ, bằng chứng), — kể cả nếu như việc diễn giải đấy mang tính chủ quan. Và khi đó hãy khiêm tốn thừa nhận là có thể còn có những diễn giải khác.

Quy tắc 3: Đứng trước 1 vấn đề có nhiều góc nhìn khác nhau, đừng vội chọn phe đúng sai, hãy đọc kỹ luận cứ các bên trước.

Trong phần còn lại của 205 trang sách, những lý thuyết, kỹ thuật và ví dụ sẽ giúp bạn rèn luyện tư duy dựa trên 3 quy tắc này. Bạn sẽ được luyện cách suy nghĩ, đặt câu hỏi phù hợp, không phải để giúp bạn luôn đúng, mà là để giúp bạn nhìn ra cốt lõi của mọi quan điểm-lập luận, không phải là để giúp bạn cãi gì cũng thắng, mà là để giúp bạn biết cách đặt câu hỏi, biết cách đối thoại khi gặp khác biệt về quan điểm.

Nếu bạn muốn lúc nào cũng đúng, muốn mình luôn thuộc phe “chính nghĩa”, và ác quỷ hóa phe đối lập, thì cuốn sách này không dành cho bạn. Và rộng hơn nữa, bạn không cần đến… tư duy phản biện.

Khung lý thuyết T.L.B

Sự sòng phẳng rõ ràng về xuất phát điểm của Lang Minh giúp cho người đọc yên tâm về đích đến của họ nếu như làm theo được những hướng dẫn trong “Phản Biện”.

Vậy những hướng dẫn trong “Phản Biện” có thực sự giúp ích cho người đọc?

Khung lý thuyết xương sống của cuốn sách là:

Luận cứ = Tuyên Bố + Lý Lẽ + Bằng Chứng

Khung TLB này đơn giản dễ nhỡ, mỗi yếu tố trong (Tuyên Bố, Lý Lẽ, Bằng Chứng) đều có 1 chương riêng để phân tích, giải thích chi tiết kèm theo những ví dụ minh họa đời thường, giúp người đọc dễ tiếp nhận.

Thay vì tập trung vào liệt kê phân tích các lỗi ngụy biện (có thể sẽ mất thời gian với một danh sách dài mà chưa chắc mang đến cách làm mạnh lập luận), Lang Minh chủ ý sử dụng khung T-L-B làm công cụ để đâm thẳng vào lõi của lập luận. Nếu lập luận có ngụy biện, lỗi ngụy biện đó sẽ hiện rõ ra khi phân tích cấu trúc T-L-B của lập luận và độ chặt chẽ của liên kết giữa các thành phần này. (185-188,“Phụ lục:Ngụy biện nhìn từ cấu trúc C-R-E”)

Không chỉ giải thích Tuyên bố, Lý lẽ, Bằng chứng là gì, “Phản biện” còn phân loại, phân tích cách sử dụng, triển khai 3 yếu tố này trong thực tiễn lập luận.

Có một điểm tưởng như đơn giản không nói cũng biết, nhưng thực ra lại cần chút chú ý đọc chậm lại từ người đọc. “Tuyên bố”/”Claim” là gì?

Ở đây Lang Minh lựa chọn sử dụng định nghĩa đến từ cuốn “”Cẩm Nang Tư Duy Phản Biện Và Lập Luận Hiệu Quả” (tác giả: Colin Swatridge) mà anh cũng là dịch giả bản tiếng Việt.

Tuyên bố = B [X v Y]

B = Bối cảnh của tuyên bố, thông tin nền

X = 1 khái niệm gốc, 1 chủ thể của lời khẳng định

X = là khái niệm mở rộng có liên quan đến X, là 1 chuỗi mô tả, hành động, tính chất liên quan đến X

v = là một động từ, cho thấy mỗi liên quan giữa X và Y cụ thể nó là gì

Đưa lời khẳng định quan điểm của bản thân, của người khác về công thức B [X v Y] sẽ giúp làm sáng rõ và hiểu rõ hơn người khác đang muốn nói gì, hoặc không ít lúc cũng là để hiểu rõ chính mình đang muốn nói gì.

Lấy ngay 1 ví dụ bằng cách soi lại vào chính cuốn sách này, dưới đây là 1 tuyên bố về cuốn “Phản biện”

B = Trong bối cảnh thị trường sách Việt Nam có phần lớn đầu sách về Tư duy phản biện được dịch từ sách nước ngoài,

X = Cuốn “phản biện như một chuyên gia” của tác giả Lang Minh người Việt Nam

v = mang đến (cho người đọc)

Y = một trải nghiệm thuần Việt về ngôn ngữ và nội dung, có giá trị rèn luyện thực tế, hướng đến lý tưởng đối thoại văn minh với những vấn đề gây tranh cãi với nhiều góc nhìn.

Trong sách còn nhiều hướng dẫn cụ thể về cách lựa chọn và triển khai lý lẽ, bằng chứng kèm theo những ví dụ cụ thể từ những bài xã luận trong chuyên mục “Góc nhìn” của vnexpress để làm theo và có những bài tập phân tích cụ thể từng những góc nhìn này ở cuối mỗi chương. Đây cũng chính là điểm khiến cho “Phản biện” có tính thực chiến, giúp người đó không chỉ hiểu mà còn có cơ hội động não làm theo trong từng giai đoạn của cuốn sách.

Hình thức trình bày thân thiện, dễ sử dụng

Hình thức trình bày là một điểm mạnh khác của cuốn sách, giúp cho người đọc dễ sử dụng.

Cuốn Phản biện được trình bày thân thiện với người đọc, đọc lướt cũng được, mà sau khi đọc lướt quay lại đọc chậm cũng thuận tiện dễ tra cứu.

Cuốn sách được sắp xếp một cách ngăn nắp, cẩn thận: các bảng biểu, phần tóm tắt cuối mỗi chương, bảng tài liệu, phụ lục với danh sách chi tiết các cuốn sách tham khảo, tra cứu thuật ngữ theo số trang ở cuối sách…

Một ví dụ cụ thể về tính tiện dụng của cuốn sách là Sơ đồ cấu trúc của luận cứ (trang xxix) ngay đầu cuốn sách: Rất tiện dụng cho dù bạn quay lại để ôn bài hay nhìn lướt qua để nắm kiến thức mang đi dùng ngay

Tuy vậy đây không phải là một cuốn sách bạn có thể đọc kỹ một cách dễ dàng.

Bạn sẽ cần bỏ công sức vì các ví dụ và câu hỏi bài tập kèm theo đi từ đầu đến cuối mỗi chương không hề ít. Nếu thực sự muốn có được một sự thụ đắc về mặt kỹ năng, bạn sẽ cần phải độc chậm để động não cùng các ví dụ, các câu hỏi.

Mặt khác nhờ thiết kế thân thiện của cuốn sách, bạn vẫn có thể đọc lướt để “nếm” qua cuốn sách và quay lại đọc chậm luyện công sau. Phản biện xứng đáng là 1 cuốn sổ tay thực chiến mang theo để thỉnh thoảng lôi ra luyện tập.

Ta Làm Bạn

Đầu cuốn “Phản biện như một chuyên gia”, tác giả Lang Minh đặt mục tiêu giúp người đọc làm quen với tư duy phản biện một cách sống động mà vẫn gần gũi với đại chúng. Có thể nói Lang Minh đã gần như đạt được mục tiêu này với cuốn sách nhờ xuất phát điểm giá trị rõ ràng, nội dung dễ hiểu gần gũi, và cách trình bày thân thiện tiện dùng cho người đọc lướt cũng như đọc sâu.

Ở trên nói “gần như” là vì để thực sự đạt được mục tiêu của tác giả, một phần không nhỏ vẫn nằm ở phía người đọc: Liệu bạn đã sẵn sàng bỏ công làm các bài tập hướng dẫn trong từng chương sách và áp dụng những gì học được trong cuộc sống?

Làm tốt được như Lang Minh chỉ dẫn thì bạn sẽ tỉnh lên với T-L-B, và sẽ có thể nói “Ta Làm Bạn” khi phản biện lại quan điểm của người khác, khi đưa ra quan điểm của mình.

Công bằng hơn trong cái nhìn, cân bằng hơn về cảm xúc để tránh được hung hăng, hằn học, tránh được những tuyên bố thừa thãi không có tính đóng góp cho thảo luận, để có thể đi xa hơn trên con đường lý tính, trí tuệ.